Z Greifswaldu do Gduńska. Gazétnicë z òbëdwùch strón rzéczi

Artykuł zamieszczony na profilu „Pomeranii” na Facebooku, 25.09.2015

W ùszłim tidzéniu mia jem leżnosc (ò czim ju czile razy móm tuwò pisóné) rézowac pò Pòmòrzim z karnã niemiecczich, pòlsczich i kaszëbsczich gazétników. Projekt zwôł sã „Pomorze w mediach. Pomorscy dziennikarze w poszukiwaniu wspólnej odpowiedzialności za region / Pommern medial. Deutsche und polnische Journalisten auf der Suche nach der gemeinsamen Verantwortung für ihre Region”.
Pòtkelë më sã i pòznelë w pòniedzôłk pò pôłnim w Greifswaldze (abò: Grifie, gdze sztudérowôł m.jin. Aleksander Majkòwsczi). W tim gardze zwiedzywelë më blos abò jaż: Pommersches Landesmuseum (pòl. Muzeum Pomorza / csb: pòmòrsczé krôjnowé mùzeùm?) [https://www.pommersches-landesmuseum.de/…/strona-startowa.h…], ò chtërnégò ùdbie i dzejanim òpòwiôdôł nama, téż òbczas pòkazywaniô bòkadnëch i czekawò wëstawionëch zbiorów, sóm jegò direktór dr Uwe Schröder. [A mie sã jesz ùdało, dzãka Markòwi Adamkòwiczowi, ùzdrzec ùniwersytet, na chtërnym sztudérowôł Majkòwsczi].
Wtórk zaczãlë më òd rézë na półòstrów Uznam. Bëlë më tam w môlëznie Kamminke, w Jugendbegegnungs- und Bildungsstätte Golm (Òstrzódk Zéńdzeniów Młodzëznë Golm) [http://www.jbs-golm.de/home.html], gdze dwòje robòtników tegò edukacyjnégò òstrzódka gôdało nama ò tim, jak ù nich młodi lëdze – przed wszëtczim z Niemców i Pòlsczi, le nié blós – pòznôwają historiã i rozmajité stronë pòlskò-niemiecczich stosënków, m.jin. òbczas zwiedzywaniô wòjnowégò smãtôrza w Golm (i më na nim bëlë) i prôcë na nim [http://www.jbs-golm.de/kriegsgraeberstaette-golm.html]. Drëdżim placã, jaczi më mielë tegò dnia òdwiedzëc, bëła sedzba Demokratieladen w Anklam [http://www.demokratieladen.de/home/], gdze më mielë sã doznac, co robią lëdze z rësznotë „Vorpommern: weltoffen, demokratisch, bunt!”, cobë w przëgrańcznym krézu Vorpommern-Greifswald, gdze dosc mòcny cësk na lëdzy mają neòfasziscë, bëła demòkracjô. Piszã: „më mielë sã doznac”, bò tak pò prôwdze nick më sã nie dowiedzelë ò tim, dzejôrzë na wiãkszi dzél najich pëtaniów òdpòwiôdelë, że tegò sã nie dô wëjasnic òbczas krótczi rozmòwë. Slédnym pónktã programù tegò baro dłudżégò dnia bëło òbezdrzenié w Grifinie (w tamtészim kinie w òstrzódkù kùlturë) nibë-dokùmentalnégò filmù „Ogród po drugiej stronie rzeki”, w reżiserie Michała Kùlika (film mòże òbezdrzec tuwò: https://vimeo.com/126316626, na ti starnie mòże téż przeczëtac, ò czim je ten ùsôdzk: „Polacy przywykli do tego, że to Niemcy szukają śladów miejsc urodzenia swoich przodków na wschód od Odry. Zaskakujący jest przypadek Marka Brzezińskiego, który szuka miejsc związanych ze swoją rodziną po zachodniej stronie Odry. Odkrywając historie swojej rodziny w prowincjonalnych miejscach, również odkrywa tą wielką historię. Film pobudza do dyskusji na temat wspólnego polsko-niemieckiego dziedzictwa”.). Pò pòkôzkù bëła jesz nibë-kôrbiónka z bòhaterama tegò filmù, nibë, bò na pitania z zalë, np. naje, gazétników, zafelało czasu...
We strzodã nasz bùs nôpierwi zajachôł do Chòjnë (czedës ten gard [pòl. Chojna] przënôlégôł do Nowi Marchie, terô je ùznôwóny za dzél Pòmòrzô). W tameczny bibliotece w snôżo òdnowiony gòticczi radnicë ò dzejaniach i dobëcach towarzëstwa „Terra Incognita” (Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne „Terra Incognita” [http://www.terraincognita.chojna.info/]) òpòwiedzôł nama jegò przédnik. Pòtemù më jesz përznã szlë szpacérą pò gardkù, gdze je czile czekawëch gòticczich bùdinków. Pòtemù na sztërk wrócëlë më do Niemców, bò przez państwò najich zôpadnëch sąsadów bëło nam krodzy do Szczecëna, chtëren to béł najim pòstãpnym célã. W terczasny stolëcë zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa przëwita naji Agnészka Kùchcëńskô-Kùrcz (pòl. Agnieszka Kuchcińska-Kurcz), chtërna je ùdbòdôwôczką i realizatorką pòwstaniô w Szczecënie „Centrum Dialogu Przełomy” [http://www.przelomy.muzeum.szczecin.pl/]. Jak jem zrozmia, deja ùtwòrzeniô ti institucje (dzéla Mùzeùm Nôrodowégò w Szczecënie) wzãła sã... z gòrzu, gazétniczka, chtërna w swi robòce wiele sã dowiedza ò pòwòjnowëch dzejach swòjégò miasta (je szczecynianką w pierszim pòkòlenim), rozgòrza sã, czej w 2009 ùczëła zéwiszcze „Zaczęło się w Gdańsku” [https://www.youtube.com/watch?v=I0Ad7F4dJWc]. 
W czwiôrtk i piątk bëlë jesmë ju na terôczasnëch Kaszëbach (tj. na tëch zemiach, na chtërnëch wedle ùczałëch dzysdnia żëją jesz Kaszëbi; mni abò barżi swiądny, czim są). Czwiôrtk to pòrencznô réza do Krôjnë w kratã, to je do Swòłowa, i zwiedzanié hewòtnégò Mùzeùm Lëdowi Kùlturë Pòmòrzégò, dzélu Mùzeùm Westrzédnégò Pòmòrzô w Słëpskù [http://www.swolowo.pl/]. Ò niemieckò-pòlsczi historie i spôdkòwiznie tegò placu kôrbił nama direktór Dawid Gònciôrz. Pò pôłnim w karczmie „Pod wesołym Pomorzaninem” rëgnelë më do Bëtowa. W Zôpadnokaszëbsczim Mùzeùm [http://www.muzeumbytow.pl/] przëwitôł naji Jaromir Szroeder (czerownik Etnograficznégò Wëdzélu ti institucje), a pòtemù Pioter Dzekanowsczi długò i z drobnotama gôdôł ò kaszëbiznie, Kaszëbach i nôwôżniészim dlô nie ji dzélu, to je ò bëtowsczi zemi. Pòtemù Jaromir jachôł z nama do Płótowa, gdze mielë më mòżnosc ùzdrzec i Mùzeùm Pòlsczi Szkòłë, i zrewitalizowóné domôctwò Stip-Rekòwsczich. Pòkôzôł nama téż bëtowską swiątnicã pw. sw. Jerzégò, jakô nôleżi do grekòkatolëcczi parafie (katolëcczégò Kòscoła òbrządkù bizantińskò-ùkrajińsczégò), i jesz pòstawiony w 2013 r. pòmnik na wdôr dôwnëch żëdowsczich bëtowianów.
Slédny dzél gazétniczi rézë to piatkòwô gòscëna na Głodnicë, gdze Witk Bòbrowsczi swòją wiédzą i wezdrzatkã zaczarził wnetkã wszëtczich słëchińców, i òbzéranié ECS (Eùropejsczégò Centrum Solidarnotë), w jaczim to piãkno przëwitôł naji sóm Basil Kerski, a pòtemù i cekawò, i rozëmno òpòwiôdôł ò wëstawach młodi prôcownik ECS.

Tëli na pòczątk, mógł bë rzec: na gòrąco, chòcô jem ju doma wnetk tidzéń. Òbczas ti gazétniczi wanodżi dzejało sã tak wiele, że wcyg jesz ni mògã zdrzec na niã z òddaleniô... Pewno jesz cos dopiszã, cos zmieniã.

Òficjalnyma òrganizatorama projektu bëlë Pommersches Landesmuseum z Greifswaldu i Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne „Terra Incognitaˮ z Chòjnë. Ùdëtkòwilë gò Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Pełnomocniczka Rządu Federalnego Niemiec ds. Kultury i Mediów. Ùdbòdôwcą i jednym z przédnëch òrganizatorów edukacyjny (ùczbòwi? badérny? - jak przełożëc pòlsczi znankòwnik "studyjny"?) rézë pò Pòmòrzim béł Andris Hòja (w wespółrobòce z Agatą Abramowicz), chtëren béł téż kòòrdinatorã, drëgą kòòrdinatorką (z greifswaldzczégò mùzeùm) bëła Magdalena Gebala. Mielë më téż mòderatorkã (ùspòkòjiwôczkã? wëcëszôczkã? òbdôwôczkã? dogôdiwôczkã?), òsta nią Szlązôczka Katarzëna Błaszczik. Béł z nama téż przełóżca z niemiecczégò na pòlsczi i w drëgą stroną Jonas Grygier.

Spisënk mediów, jaczich przedstôwcë w gromadze pòznôwelë Pòmòrzé: NDR Rundfunk, NDR Fernesehen, Funkhaus Europa, Märkische Oderzeitung, Nordkurier, Deutschlandradio/Kulturradio RBB, "Dziennik Bałtycki", "Pomerania", Radio Szczecin, Radio Kaszëbë, "Płyń Pod Prąd", "Rzeczpospolita", "Więź", "Głos Szczeciński", TRANSODRA online/ "Kurier Szczeciński" "Przez Granice", Stowarzyszenie "Czas, Przestrzeń, Tożsamość"/Verein "Zeit, Raum, Identität", Czwórka Polskie Radio. 
A jak chto chce ùzdrzec rézowników, niech zazdrzi na stronã szkòłë na Głodnicë: https://www.facebook.com/remusk?fref=ts, tam w wiadle z 18 séwnika je òdjimniãcé z wiãkszim dzélã gazétników, jaczé wzãlë ùdzél w òpisónym wëżi projekce.
Wiele òdjimków z rézë mòże widzec na starnie jednégò z bëtników pòmòrsczi wanodżi (ju 4 albùmë zatitlowóné „W poszukiwaniu odpowiedzialnych za region”), np. tuwò:https://www.facebook.com/media/set/…

PS Żdajã na dopòwiescë, pòprôwczi i bédënczi wësztrichniãców.


Bògùmiła Cërockô

Remus na sośnie

10 października obchodzony był Światowy Dzień Drzewa. W tym roku motywem przewodnim jest czytanie drzewom. Więc poczytajmy... – tak zachęca leśniczy w Nadleśnictwie Kościerzyna, Zdobysław Czarnowski. I czyta drzewu, i z wysokości drzewa... Żëcé i przigòdë Remùsa Aleksandra Majkowskiego.

 

„Pomerania”: Jaki to gatunek drzewa, z którego gałęzi przedstawia pan kaszubską epopeję?

Zdobysław Czarnowski: Jest to nasza pospolita sosna. Nie z tych wysokich i gonnych, a niska, gałęzista, rosnąca na granicy pola i lasu.

 

Filmik z pańskim czytaniem Remusa w ciągu 2 dni uzyskał 2025 internetowych wyświetleń. Odczuwa pan ciężar popularności? W pracy, wśród znajomych...

Nieee, sława nie dotarła na moje pustkowie. W życiu bym nie pomyślał, że siedzenie na chójce tak się spodoba.

 

Dlaczego Remus? Dlaczego po kaszubsku?

Dlaczego Remus? Pewnie dlatego, że „prześladuje” mnie on od wczesnej młodości. Edukację rozpoczynałem w SP im. Aleksandra Majkowskiego w Nowej Karczmie. Popiersie doktora, strony tytułowe powieści Żëcé i przigòdë Remùsa w gablotach, grafiki pisarzy kaszubskich autorstwa Wawrzyńca Sampa były ze mną jeszcze wcześniej. Ojciec był dyrektorem tej szkoły, więc siłą rzeczy często tam przebywałem. Tam też spotkałem się jako bówka z Janem Piepką, ale wtedy wiedziałem tylko, że to pan, który jest pisarzem.

A dlaczego w oryginale? A dlaczego nie!? Prowadząc profil mojego nadleśnictwa na facebooku, staram się w miarę możliwości przemycać treści związane z naszym regionem. Czy to w postaci językowej, czy historycznej. Ostatnio wspomniałem o Franciszku Peplińskim, który w 1905 roku zamieszkał w wozie cyrkowym, bo pruskie władze zabroniły mu zbudowania domu (podobnie postąpił szerzej znany Michał Drzymała).

Czytaj więcej: Remus czytany na sośnie

Chałupy welcome to

Zakorkowane drogi, wypełnione podróżnymi pociągi, brak miejsc w hotelach i pensjonatach oraz zaludnione po brzegi plaże, poprzedzielane kolorowymi parawanami. To obrazki z tegorocznego sezonu wakacyjnego na wybrzeżu, który z punktu widzenia turystyki można uznać za udany. Jak co roku jest jednak na co ponarzekać, oczywiście w nadziei, że za rok będzie lepiej.

Polskie wybrzeże bez wątpienia należy do najpiękniejszych w Europie. Różnorodność przyrody, bogate dziedzictwo kulturowe i historyczne czy możliwość uprawiania sportów wodnych na płytkich wodach Zatoki Puckiej sprawiają, że co roku przyjeżdżają tu tysiące turystów. Choć pogoda nie zawsze rozpieszcza, jednak nasze wybrzeże przyciąga jak magnes. W tym roku wypoczynek w tej części Bałtyku zastępował także wyjazdy w niepewne i niebezpieczne rejony południowej Europy czy północnej Afryki.
Kultura i obyczaje Polaków na urlopie to temat rzeka, tak więc nie będę tego tematu poruszał – poza jednym, może dwoma wątkami, ale to za chwilę. Inną istotną sprawą jest to, jak prezentują się miejscowości, które żyją z turystyki. Czy wystarczy usytuowanie w sąsiedztwie morza lub zatoki? Wielu lokalnych samorządowców chyba tak myśli, bo gdy turysta zaczyna szukać czegoś więcej niż wody i piasku, może po prostu się tego nie doszukać.

Czytaj więcej: Chałupy welcome to

Pomorscy dziennikarze wobec regionalnej wspólnoty i różnorodności

Pomorze to przestrzeń definiowana przez Polaków, Niemców i Kaszubów w różny sposób. Kulturowo niegdyś o wiele bardziej spójna, dziś podzielona nie tylko granicą między państwo polskie i niemieckie, ale i świadomością mieszkańców różnych jego części. Bo pomorska różnorodność to nie tylko przynależność do dwóch organizmów państwowych, to także różnice w obrębie samego regionu oraz w dziedzictwie i kulturze jego mieszkańców.

Chociaż od blisko 25 lat w poznanie i zrozumienie pomorskich sąsiadów z obu stron granicy angażują się szkoły, instytucje państwowe i placówki naukowe, wciąż jednak, mimo wieloletniej polsko-niemieckiej współpracy, Polacy i Niemcy z Pomorza znają się w znikomym stopniu. Częstsze kontakty i informacje o sobie nawzajem pojawiają się jedynie w obszarze przygranicznym. Świadomość potencjału Pomorza jako całości staje się jednak coraz silniejsza. Aby go w pełni wykorzystać, nie wystarcza samo polsko-niemieckie zbliżenie – wymaga to poznania się Pomorzan i zrozumienia się w o wiele szerszym zakresie, przy zaangażowaniu wszystkich pomorskich subregionów. Krokiem ku urzeczywistnieniu tego celu jest organizowany przez Muzeum Pomorza z Greifswaldu (Pommersches Landesmuseum), we współpracy ze Stowarzyszeniem Historyczno-Kulturalnym „Terra Incognita“ z Chojny, polsko-niemiecki projekt: „Pommern medial. Deutsche und polnische Journalisten auf der Suche nach der gemeinsamen Verantwortung für ihre Region/Pomorze w mediach. Pomorscy dziennikarze w poszukiwaniu wspólnej odpowiedzialności za region.

Media, mimo że ich rola wydaje się kluczowa w poznaniu się Pomorzan, były dotychczas mało wykorzystywane w tym celu przez pomorskie społeczeństwo. Środki masowego przekazu mają ogromny wpływ na to, jak postrzegamy siebie nawzajem i jak dobrze rozumiemy swoje i innych problemy czy potrzeby. Bez ujrzenia szerszego, pomorskiego, transgranicznego kontekstu, oceny w mediach mogą być uproszczone, jednostronne lub nieprawdziwe. Dlatego tak ważne jest to, by przedstawiciele mediów z różnych części Pomorza mieli okazję zrozumienia innych obszarów i zamieszkujących je mieszkańców pod kątem problemów, z którymi spotykają się u siebie. Celem projektu jest zatem uwrażliwienie pomorskich mediów, a za ich pośrednictwem społeczeństwa Pomorza, na problemy i wyzwania, przed którymi stoją różne części regionu, a które dopiero w szerszym kontekście i takiejż perspektywie mogą nabrać nowego znaczenia lub zostać przewartościowane.

Projekt przewiduje zorganizowanie w dniach 14–18 września br. podróży studyjnej dla przedstawicieli mediów z Pomorza, zarówno z jego niemieckiej, jak i polskiej części. 15 uczestników reprezentować będzie 5 pomorskich subregionów: po niemieckiej stronie powiaty: Vorpommern-Rügen i Vorpommern-Greifswald, a po stronie polskiej: Pomorze Zachodnie, Pomorze Środkowe i Pomorze Gdańskie.

Każdy z subregionów reprezentować będą dziennikarze radiowi, prasowi i fotoreporterzy. Odwiedzą oni miejsca, które staną się punktem wyjścia do dyskusji o problemach pomorskich regionów: wspólnym dziedzictwie, historii, kulturze, turystyce, gospodarce, współpracy transgranicznej czy przyszłości. Miejsca te zlokalizowane będą we wszystkich częściach Pomorza, z których pochodzą uczestnicy – od Greifswaldu na zachodzie aż po Gdańsk na wschodzie.

Grupę uczestników z Pomorza uzupełni zaproszony specjalnie do projektu publicysta spoza regionu, podejmujący w swoich publikacjach m.in. tematykę wielokulturowości. Zadania tego podjęła się reporterka Studia Dokumentu i Reportażu Polskiego Radia – Katarzyna Błaszczyk, która pochodząc ze Śląska, biegle włada językiem niemieckim i polskim. W rezultacie podczas dyskusji dziennikarze będą mieli okazję spojrzenia na poruszane tematy nie tylko z bardzo różnych pomorskich perspektyw, ale i z zewnątrz.

Wynikiem podróży studyjnej, dyskusji i spotkań będzie kilkanaście artykułów prasowych i reportaży, w tym fotoreportaży, publikowanych w najważniejszych organach prasowych na Pomorzu (m.in. w „Dzienniku Bałtyckim, „Pomeranii, „Kurierze Szczecińskim, „Nordkurierze). Dodatkowo powstaną także polskie i niemieckie reportaże radiowe dotyczące tematyki poruszanej w trakcie projektu (m.in. Radio Szczecin, Hörfunk NDR).

Efektami projektu będzie zacieśnienie się współpracy przedstawicieli mediów z różnych części Pomorza, w tym mediów polskich i niemieckich – co może skutkować lepszym zrozumieniem innych pomorskich obszarów przez odbiorców tychże mediów, a tym samym odegrać znaczącą rolę w kształtowaniu wspólnej pomorskiej świadomości i odpowiedzialności.

Projekt sfinansowano ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Pełnomocniczki Rządu Federalnego Niemiec ds. Kultury i Mediów.”

Malarstwo kaszubsko-cepeliowe?

Namysł krytyczny nad sztukami plastycznymi ujmującymi w swych mediach Pomorze i Kaszuby jest dzisiaj bardzo skromny. Poza zdawkowymi notatkami o plenerach, wystawach czy galeriach sztuki trudno odnaleźć większe omówienia czy charakterystyki dotyczące malarstwa, grafiki czy rzeźby, które by były opublikowane w regionalnych czasopismach lub lokalnych wydaniach ogólnopolskich gazet. Pojawiają się oczywiście takiej treści artykuły w fachowej lub akademickiej literaturze, lecz można odnieść wrażenie, że to głosy wysoko wyspecjalizowane, niedocierające do szerszego grona odbiorców. Tym bardziej ważny wydaje mi się namysł nad kondycją współczesnego malarstwa czy grafiki, które istnieją dzięki twórcom mieszkającym na Pomorzu lub mieszkającym poza nim, lecz wykorzystującym pomorskie tematy. Do takich rozważań skłania wydana w 2013 roku przez Gminę Wejherowo i Bibliotekę Publiczną Gminy Wejherowo im. A. Labudy w Bolszewie książka Janiny Borchmann pt. Inspiracje malarskie literaturą kaszubską.

Czytaj więcej: Malarstwo kaszubsko-cepeliowe?

Joomla Templates - by Joomlage.com