Rozmiar czcionki:

Ukazał się listopadowy numer "Pomeranii"

II Reklama – Radio Gdańsk, prenumerata Pomeranii, Telewizja TTM

III Polska Filharmonia Bałtycka im. Fryderyka Chopina w Gdańsku - reklama

IV Energa - reklama

 

2. Od redaktora

Po kilku latach przerwy wspólnie z Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie wznowiliśmy konkurs prozatorski im. Jana Drzeżdżona. To wydarzenie wpisuje się w tegoroczne obchody 50-lecia „Pomeranii”, tym bardziej więc cieszymy się zarówno ze sporej liczby przysłanych tekstów, jak i z ich poziomu. Dziękujemy autorom 12 prac, które otrzymaliśmy. Jurorzy – prof. Jerzy Samp, prof. Tadeusz Linkner oraz Bogumiła Cirocka – większość tych utworów oceniają pozytywnie. Nasi Czytelnicy będą mieli możliwość wyrobienia sobie własnej opinii na ten temat, gdyż część nagrodzonych tekstów zamieścimy w naszym miesięczniku oraz w literackim dodatku „Stegna”. Wiele z nich – w tym publikowany w tym numerze Òficér Jerzego Hoppe – może być dobrą lekcją pisania po kaszubsku dla młodych literatów.

Ciesząc się z plonu tegorocznego konkursu, mamy nadzieję, że na kolejny nie będziemy czekać do następnej okrągłej rocznicy „Pomeranii”, bo każdy rok przerwy to spora strata dla kaszubskiej literatury. A na właśnie zakończonych (28.10.2013 r.) Targach Książki w Krakowie mogliśmy się naocznie przekonać, że pilnie potrzebujemy dzieł, które zdołają zawojować rynek pomorski, polski, a potem europejski. Bez konkursów, warsztatów dla piszących i innych okazji do rozwijania pisarskich umiejętności nie będzie łatwo wykształcić następców Jana Drzeżdżona.

Dariusz Majkowski


3. bc. Ad multos annos, Panie Profesorze!

„A ty mnie na wyspy szczęśliwe zawieź...” – piosenką Anny German w wykonaniu Fe­derowicz & Stroynowski Duo w południe 12 października rozpoczęła się Uroczysta Se­sja Rady Miasta Kościerzyna, podczas której prof. dr. hab. Edwardowi Brezie wręczono insygnia Honorowego Obywatela Miasta Kościerzyna.

Po oficjalnym otwarciu sesji przez Przewodniczącego Rady Miasta Piotra Słomińskiego i zaproszeniu bohatera uro­czystości na scenę, na której przygoto­wano dla niego piękne rzeźbione krzesło (będące jednym z insygniów), laudację wygłosił inicjator nadania prof. Brezie tytułu Honorowego Obywatela Miasta Kościerzyna i mieszkaniec tego grodu prof. dr hab. Tadeusz Linkner. W po­chwalnej mowie streścił bogatą biografię zawodową prof. Edwarda Brezy, którego był studentem, podwładnym i współpra­cownikiem na Uniwersytecie Gdańskim. Powiedział m.in.: „(...) Z tamtego czasu ostała mi się w pamięci ujmująca życz­liwość Profesora wobec studentów i pra­cowników, zrozumienie ich sytuacji i za­wsze niesiona pomoc. (...) swoją wiedzę potrafił przekazać zarówno uczniom, jak i studentom. Albowiem wiedzieć i uczyć, to dwie różne sprawy, mistrzem można nazwać dopiero tego, który po­trafi – umiejętnie – wykorzystać wiedzę w nauczaniu. Ponieważ Profesorowi to doskonale się udawało, więc na to miano – mistrza – zasłużył jak najbardziej. Do­wodem nie tylko (...) uczniowie, ale także słuchający jego wykładów studenci oraz 500 magistrów i 22 doktorów, których Profesor był promotorem (...).

 

5. Tomasz Lidzbarski, Marta Miszczak. Żywy kamień

Położony na południe od Chojnic Kamień Krajeński niegdyś był ważną miejscowością przygra­niczną i stolicą potężnego Archidiakonatu Kamieńskiego. Dzisiaj to cicha, licząca sobie około trzech tysięcy dusz mieścina. Kiedy jednak zajrzy się pod tę przesłonę niepozorności, można się przekonać, że Kamień wcale nie śpi. Dowodem na to jest choćby pewna grupka młodych ludzi.

Prawdziwie bogaci

W stałym składzie jest ich dziesięcioro. Są bogaci we wszystko oprócz pieniędzy, ale to bynajmniej ich nie martwi. Każ­dym z nich kierują wyobraźnia, własne pomysły, chęci, talenty, mnóstwo pozy­tywnej energii, radość życia i pasje od­krywcze. Gdy się spotykają, ich aktualną siedzibę – szkolną pracownię informa­tyczną – opanowuje prawdziwa klęska urodzaju kreatywności. Mowa tu o Śla­dowcach, grupie młodzieży z Publiczne­go Gimnazjum im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Kamieniu Krajeńskim, która z powodzeniem odkrywa i przybli­ża lokalnej społeczności historię swojej małej ojczyzny.

Fundamenty pod labirynt

Jak sami mówią, inspiracje do nowych działań odnajdują przy pracy, można by rzec, że dość przypadkowo. Tak samo zresztą, jak zrodziła się idea założyciel­ska. Pan Aleksander Atamański, opiekun grupy oraz nauczyciel techniki i informa­tyki w kamieńskim gimnazjum, poszu­kując samotnie na Kresach Wschodnich grobu stryja, odkrył w sobie wyjątkowe zamiłowanie do śladów, które pozosta­wiła przeszłość.  

 

7. Éwelina ë Róman Drzéżdżónowie. Zamarté

Rôczi naju ùsmióny òjc Róman – przeòr klôsztoru w Zamartim. Przëchôdómë niepewno bez pùrtã. Kąsk zasromóny rozzérómë sã wkół. Człowiekòwi wëdôwô sã, że w taczich môlach spòtkô sã z jinszim, krëjamnym, cëchim a nawetkã smãtnym swiatã, dze królëje ùmartwienié a mòdlëtwa. Nót je wlezc bënë, żebë sã doznac, że je kąsk jinaczi, jak so mësli.

Òd kapelczi do kòscoła

Jidącë bez klôsztorny kòridór, mijómë zamkłé, malińczé dwiérze, chtërne bro­nią dostãpù do celów bracynów – karmelitów bòsëch. Òjc Róman prowadzy nas, wedle naju żëczbë, prosto do kòscoła. Czej wchôdómë bënë, na sztócëk stôwómë zaczarzony snôżotą òbstroju swiątnicë.

Je to jedurny barokòwi kòscół w pel­plińsczi diecezji. Pò prôwdze zachòwôł sã bez wikszich zniszczeniów do najich czasów – dolmaczi przeòr.

Sôdómë w łôwce krótkò wôłtôrza. Òjc Róman òpòwiôdô nama historëją negò môla, leno më na dłëżi ni mòżemë skùpic sã na jegò słowach. Nié to, żebë jimrotno gôdôł, prawie procëm. Pò prôwdze tuwò nie dô sã ùsedzec, nie rozzérającë sã wkół. Rôz spòzérómë cekawò w prawò, tej w lewò, do górë, tej zôs w prawò, za kòżdą razą chwôtómë zdrokã nowé elemeńtë, dozérómë cos òsoblëwégò – òbrôz, pòlichromiã, sztaturã, złocenié kòlumnë. Bòkadosc bëna dzëwùje a czarzi pësznotą.

 

9. Red. „Smùgã” nôlepszi!

Latosy prozatorsczi kònkùrs m. Jana Drzéżdżona je ju za nama. Z 10 dokazów òstałë wëbróné i nôdgrodzoné te nôbëlniészé. Do­biwcama òstelë: Artur Jabłońsczi, Wòjcech Mëszk, Jerzi Hoppe i Grégór Schramke.

Kònkùrs bãdący dzélã òbchòdów 50-lecô najégò pismiona ùdało sã znowic pò pôrã latach m.jin. dzãka „Pòmeranii”, jakô zòrganizowa gò wespół z wejrowsczim Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieni­znë i Mùzyczi. Do òrganizatorów òstało przësłónëch 12 dokazów, z chtërnëch 10 spełniwało kriteria. Òbsądzywelë je: prof. Jerzi Samp, prof. Tadéùsz Linkner i Bògùmiła Cërockô. Nôbarżi widzôł sã jima dokôz „Smùgã” napisóny przez A. Jabłońsczégò.

A co czekawégò jurorzë nalezlë w wë-przédnionëch dokazach? Hewò wëjimk z mòwë bãdący pòdrechòwanim latoségò kònkùrsu, jaką wëgłosëła w miono òbsądzëcelów B. Cërockô:

Trzecy plac przëznelë më aùtorowi mini-thrillera „Cegła na cegle” – Grégòrowi Schramce – za czekawą, chòc mòże nie mdącą òdkrëcym dlô czëtińców łżónków, ùdbã na chùtczi rozdënk, za dobrze prowa­dzoną, chiżą akcjã, z niespòdzajnym, jak sã słëchô, ji òbrócënkã, za żëwé, ekspresywné kôrbiónczi jakbë pòdczëté w prôwdzëwim swiece, za dosc bliską prôwdë, jak sã zdôwô, psychòlogiã dwùch pòstacy, bò wej leno dwòje herojów ùdbôł sobie aùtór (we­dle jednégò z jurorów òsoblëwie prôwdëju­werno pòkôzóné je bënowé żëcé białczi, ji „jesta”, jakbë mòże rzekł Trepczik), za dbałotã ò bezzmiłkòwą kòmpòzycjã doka­zu, chtëren mô, w dobrëch propòrcjach, jeżlë jidze ò długòsc, wszëtczé dzéle, jaczé bë mia­ło miec „klasyczné òpòwiôdanié”: pòczątk, rozwiniãcé i zakùńczenié, co nié wiedno biwô w jinszich miónkòwëch prôcach, chtërne sã dłuuuuugò zaczinają, a pòtemù chùtuszkò kùńczą, jakbë aùtorowi dôdżi zafelało.


11. Artur Jablonsczi. Smùgã (wëjimczi)

Mòrzé rëczalo* jak dwasta bùlôszków, a òn dërch czul nen szemar lëdzczich gòwôrów w swòji glowie. Cëż za prësk! Szôlinc*, nen diôbél, sã kąpôl, a wòda stojala cawnô biôlô. Taczé smùtanowé sztormë wiedno wërzucają na strąd wie­le bitów. Rozmajitosc tëch rzeczi nie je do pòjãcégò. Déle, kòrzenie, nawetka calé drzewa! Bùdle, kastë, biksë, bótë… Re­kówczi swórków, mùszlënë smôrszczków, a nawetka szachwarë abò żôlté kamë. Czasã zdarzi sã téż jaczi jinszi mòrzkùlc: rozbiti bôt, mlodi sôren abò lëdzczi trup. Òn czul, jak stôri Kaszëbi czasã midzë sobą gôdalë, że w mòrzim je wicy lëdzy, jak na kraju. Czó! Zôs mù w glowie zni, zôs ti lëdze, zôs ne glosë!

Zacząn* terô grzebac knëplã w zmachtónëch òkrãtowëch léprach, żebë czims zajic* swòje mëslë. Czej przewrôcôl nã na­miklą wòdą zwôlënã, ùzdrzôl mùszlënã mitkôcza dobrze schòwóną w bruno-ze­lony mòrszczëznie. Bëla glëniasti farwë. Wząn jã w rãkã. To nie bëla takô reków­ka, jaczich na piôskù móg nalezc wnet fùl tasze. Na mùszlëna bëla móże* wnet­ka pińc* centimétrów wiôlgô, dichtich skrãconô, ale w taczi spòsób, że òstatnô, pùklowatô skrãtka przëkrëla wszëtczé jiné. Ùbarnionô w malinczé jakbë zãbë na kùncu tegò mantla, krãpala sã do bëna, chroniącë biôlawò-różewą rësënã wchòdu.


13. Jerzi Hoppe. Òficér

Czerwińc 1929 rokù – wiesczé wieselé

– Ite, missa est! – probòszcz, ks. Bernard Gończ błogòsławieństwã kùńcził mszã i pòdeszedł do młodi pôrë, żebë jesz rôz jima pògratulowac i złożëc żëczbë szczescô na nowi drodze żëcô. A stôri lëzyńsczi kòscół sw. Wawrzińca ledwò pòmiescył wszëtczich lëdzy. Ho, ho, bò to Michôł Wòjewsczi z Wiôldżégò Lasu że­nił swòjã jediną córkã Trudkã! Tu wszëtcë znelë Michôła z pùstków, dobrégò gbùra, kùratora serotów i półserotów z òkòlégò Lëzëna. A téż we wiôldżim ùwôżanim mielë całi ród Wòjewsczich. I tëch z samégò Lëzëna, i z Gòscëcëna, z Czãstkòwa, i terô nawetka z nowi Gdini. Tej w kòscele bëła nié leno młodô pôra ze swiôdkama, òbie rodzënë, karno zapro­szonëch sąsôdów i kamrôtów, ale przë­szło téż wiele lëzyńczanów. Chcelë doch widzec Trudzënégò kawaléra, młodégò gbùra z Ludwichòwa, gdzes tam spòd Redë i Rëmi. Béł òn pôrã lat starszi òd swòji brutczi, pòstawny, módno òblokłi i mógł sã lëdzóm widzec.

Tak samò zdrzelë z czekawòscą na swiôdka w żôłniérsczim mùndurze. Wele że, pòlsczi óberleutnant! Nié, nié óberleut­nant, ale pòrucznik! Chtëż to je? Bëlë ta­czi, co pò cëchù pitelë sã drëdżich, a jiny ju wiedzelë i téż pò cëchùszkù dzelëlë sã swòją wiédzą. To je młodszi bracyna brutkôrza Trudczi! Służi w Tórnim, le terô przenôszają gò gdzes blëżi grańcë z Ruskama. Czej sã na chwilã òdwrócył, ti, co sedzelë i stojelë blëżi, widzelë, że na piersy mô złotawi medal.

I czej tak lëzyńczanie zdrzelë na dobrze skrojony mùndur òficéra, na jegò prosté plecë, krótkò przëstrzëżoné kruz włosë, niejeden wrócył mëslama do pòlsczich ùłanów, chtërny niecałi dzesãc lat temù wjachelë do Lëzëna òd stronë Barłomina. Tak tu na nich żdelë, tëli wieczorów białczi szëłë pòlsczé fanë, wësziwałë biôłé òrzłë! Chòc to bëła zëma, ùstawilë sztërë witalné brómë, biłë zwònë, orkiestra strażôków grała marsza, na pòwitanié jima wëszlë doro­słi i dzecë z czerownikã szkòłë, Pałaszã, na kùńc téż probòszcz Machalewsczi. Rëchli w kôzaniach ksądz redowôł sã, że kùreszce przińdze tu pòlsczé wòjskò. I co?


17. P.D. Jak gniôzdo bòcóna

Chòc jedlëna rosce ù nas ju òd wnet 200 lat, równak wiele lëdzy wcyg nie rozmieje ji òdróżnic òd danë.

Na Pòmòrzé trafia w pierszi pòłowie XIX wiekù. To béł czas, czej prësczi lesny zaczãlë szëkac taczich gatënków òd drzew, jaczich hòdowanié dôwało nôwiãkszi wzątk. Bùczi, dãbë, chójczi mielë na pla­cu. Wzérelë równak za jinyma. Niejedne, jak daglezjô, przëcygnãlë jaż z Americzi. Në kò danë rosłë na pôłnim Prësów, skąd­ka droga krótkô. Jistno bëło z jedlëną. Na Kaszëbë jedlënowé semiona przëwiezlë m.jin. z Sudetów.

Ù nas sadzëlë jedlënã w rozmajitëch placach, doch lesny mùszelë sã doznac, gdze nowé w naszich stronach drzewò naléze pasowny dlô se môl. Do dzysô z nëch XIX-wiekòwëch òbsadzeniów wiele nie òstało. Dzél ju spùscëlë, jiné nie wërosłë, bò miałë za sëchò, za jasno, za lëchi gruńt. Na Kaszëbach w pôrã placach wëbëłë tej-sej, w tim w nadlesnieństwie Trzebielëno i nadlesnieństwie Kartuzë. Równak nôwiãcy rosce jedlënów w bë-towsczim pòwiece, òsoblëwie w nadlesnieństwie Òsësznica. Tu na nordowim ùchile przédny mòrenë, wąsczim pasã, jaczi sã cygnie kilométrama, je mòżno òbzerac taczé, co są wiãcy jak 130 lat stôré, i te, co zaczãłë żëcé dopiérze 2–3 lata dowsladë.


18. Bogusław Breza. ZRK nadal skrywa tajemnice (część 2)

O Zrzeszeniu Regionalnym Kaszubów (ZRK) można przeczytać w wielu opracowaniach. Uderza w nich, że znaczna część zawartych tam informacji stanowi powielenie wcześniejszych publi­kacji, inne natomiast są pomijane przez kolejnych autorów. Powoduje to, że historia tej organi­zacji ciągle osnuta jest mgłą tajemnicy. To jeden z powodów, z których chciałbym się podzielić z Czytelnikami kilkoma refleksjami nasuwającymi się po przejrzeniu archiwalnych przekazów w części dotąd niewykorzystywanych.

Praca organiczna

Członkowie Zrzeszenia Regionalnego Ka­szubów – w części udanie – podjęli próbę nawiązania współpracy z instytucjami kulturalnymi polskiego międzywojnia i wpisania swojej działalności oraz wy­tyczonych sobie celów w szersze inicja­tywy kulturowe II Rzeczpospolitej. Mam tutaj na myśli nie tylko wspomniany już zjazd Polskiego Towarzystwa Krajo­znawczego i udział w obchodach Święta Morza, ale także chociażby występ chó­ru Moniuszko z Gdańska podczas wspo­mnianej uroczystości ku czci Floriana Ceynowy w 50. rocznicę jego śmierci. Można też dopowiedzieć, że uroczystość tę zakończono „wzniesieniem trzykrot­nego okrzyku na cześć Rzeczypospolitej Polskiej”.

Najbardziej jednak chciałbym pod­nieść prowadzoną wówczas przez zrzeszyńców swoistą pozytywistyczną pracę organiczną.


20. Monika Banaszak. Język kaszubski w Sopocie

Ktoś kiedyś powiedział, że ojczyzna to pejzaż oglądany z okien dzie­cinnego pokoju – mówi Andrzej Szczepański, dyrektor Sopockiej Akademii Tenisowej. Ta piękna myśl stanowi przesłanie i motto naszej placówki. Chcemy te słowa uczniom objaśnić. Chcemy pomóc rozszyfrować, co się na ów pejzaż składa. Bo przecież nie tylko o urodę krajobrazu chodzi, ale o kulturę, obyczaje i tradycje regionu.

Sopocka Akademia Tenisowa (SAT) została utworzona w grudniu 1997 roku. Celem jej jest – oprócz podstawowej misji edu­kacyjnej – propagowanie uprawiania wy­czynowo bądź rekreacyjnie wybranych dziedzin sportu. Trzy lata temu oferta placówki poszerzyła się o możliwość nau­ki języka kaszubskiego. W Sopocie to jedy­na taka szkoła. Zajęcia z tego przedmiotu prowadzone są w dwóch grupach: w I i III klasie liceum.

Zdaniem uczniów

Nina Jarentowska, Konrad Kmieć, Szymon Zboś i Wojtek Bećka – uczniowie klas lice­alnych w SAT – należą do tych osób, które zdecydowały się na naukę języka kaszub­skiego. Skłoniły ich ku temu różne moty­wy, ale jeden z nich był wspólny: zaintere­sowanie regionem, w którym mieszkają.

Gdy po raz pierwszy usłyszałam o moż­liwości nauki kaszubskiego, byłam bardzo ciekawa, czy zakres przedmiotu obejmie wia­domości o tradycjach, folklorze, zwyczajach czy muzyce Kaszubów. Ponieważ właśnie tak było, zdecydowałam się na wybór tego przedmiotu – Nina Jarentowska już trzeci rok uczy się kaszubskiego. Pamiętam wra­żenie, jakie wywołałam na domownikach, gdy w czasie świąt Bożego Narodzenia za­śpiewałam kolędę po kaszubsku.


22. Stanisław Salmonowicz. S.A. Poniatowski czy Król Staś w Łazienkach

W galerii królów polskich Stanisław Au­gust z różnych przyczyn, nie zawsze dlań szczęśliwych, zajął miejsce szczególne, do dziś źródło nieustających kontrowersji wśród historyków. Król Staś, jak go czasem w kręgach dworsko-literackich nazywano, należał do władców polskich, którzy pano­wali bardzo długo. Rządził, choć to słowo tylko częściowo jest prawdziwe dla epoki, przez lat 31 – od roku 1764 do 1795. Był więc ostatnim władcą Rzeczypospolitej polsko-litewskiej i nie da się zaprzeczyć, że był właśnie tym władcą, który pod naci­skiem obcym wyrażał swoją zgodę na trzy kolejne rozbiory państwa w pamiętnych datach 1772, 1793, 1795.

Spór o sylwetkę ostatniego władcy Rzeczypospolitej toczył się już za jego życia: pisał sam król, pisali jego obrońcy i jego oskarżyciele. Król całe swe życie dbał o swój wizerunek, umiał kiero­wać informacją czy propagandą o sobie w kraju i za granicą.

Nade wszystko, rzecz u władców rzadka, już we wczesnych la­tach swego panowania napisał (zawsze po francusku!) pierwsze partie swych pamiętników, które następnie, nieko­niecznie zgodnie z chronologią wyda­rzeń, kontynuował etapami. Gros dzieła stworzył w ostatnich latach swego życia (1793–1796), umieszczając w tekście także liczne dokumenty, tabele, korespondencje, które miały jego obronne opisy uwierzy­telniać. Ostatecznie dzieła jednak nie ukończył, lat może dlań najważniejszych (1788–1795) już nie opisał. Dzieło urywa się na roku 1778. Król jednak bronił swych spraw wielokrotnie w różnych, zazwyczaj anonimowo publikowanych tekstach z lat 1788–1793. Stanisław August zmarł nag­le na wygnaniu w Petersburgu w 1798 r., a losy zwłok także określiło szczególne fa­tum.


24. Józef Belgrau. Kociewiak wśród ludów Arktyki

Arkady Fiedler, który odwiedził go w 1961 roku w Fort Smith, nazwał go „wielkim ambasadorem, nie z urzędu, lecz oddanym gorącym sercem”. Ojciec Leon Mokwa – zasłużony misjonarz, rodo­wity Kociewiak – ponad 50 lat przepracował wśród mieszkańców północnej i zachodniej Kanady.

„Oblat Niepokalanej” w szpitalu

O. Leon Mokwa OMI urodził się 18 kwiet­nia 1909 roku w Lubichowie k. Starogar­du Gdańskiego. Ojciec był robotnikiem folwarcznym w pobliskim Bietowie. Miał dwunastu braci i jedną siostrę Annę. Chodził najpierw do szkoły powszechnej sześcioklasowej, a później przez dwa lata do Szkoły Wydziałowej w Tucholi i dwa lata do Szkoły Wydziałowej w Starogar­dzie Gdańskim.

Z oblatami Leon Mokwa zetknął się przez przypadek. Jego starszy brat, jadąc na motocyklu, złamał sobie nogę i trafił do szpitala w Pelplinie. Tam siostra zakonna posługująca przy chorych podała mu cza­sopismo wydawane przez Misjonarzy Ob­latów Maryi Niepokalanej, zatytułowane „Oblat Niepokalanej”. Misjonarze zamiesz­czali w każdym numerze ogłoszenia skie­rowane do młodzieży, że prowadzą Niż­sze Seminarium Duchowne w Lublińcu na Śląsku i zapraszają chętnych, myślą­cych o życiu kapłańskim. Przeczytawszy to ogłoszenie, młody Mokwa powiedział do swego brata Leona: „Napisz, może cię przyjmą”. Wiedział doskonale, że ten myślał o drodze powołania kapłańskie­go. W ten sposób Leon trafił do Lublińca, a następnie wstąpił do nowicjatu w Mar­kowicach. Dwuletnie studia filozoficzne ukończył w Krobi. Teologię natomiast roz­począł w Obrze koło Wolsztyna.


26. Leszek Muszczyński. Wiara w człowieka ważniejsza niż nobel

Rzadko się zdarza, by duchowny-humanista został patronem szkoły o profilu ścisłym. Tymczasem taka sytuacja ma miejsce w Zespole Szkół Ekonomicznych w Tczewie, który od 1998 r. nosi imię ks. Janusza Stanisława Pasierba.

Decyzję o nadaniu tczewskiemu ZSE jego imienia podjęła, przy aprobacie miejsco­wego grona pedagogicznego, ówczesna dyrektor Eleonora Lewandowska. O tym, co zdecydowało o takim wyborze, moż­na przeczytać w przyjętej przez nią szkolnej deklaracji: „Na patrona szkoły wybraliśmy jednego z luminarzy pol­skiej nauki i kultury o międzynarodo­wym rozgłosie, ks. Janusza Stanisława Pasierba, wybitnego uczonego, historyka sztuki, poetę, eseistę, wykładowcę uczel­ni krajowych i zagranicznych, członka wielu towarzystw naukowych i redakcji czasopism, laureata licznych odznaczeń i nagród państwowych. Ujęły nas jego wszechstronne studia, szerokie zainte­resowania, a zwłaszcza widzenie świa­ta i człowieka. Uważamy, że dziedzictwo ks. Pasierba warte jest utrwalenia i popu­laryzacji, zwłaszcza w dobie technizacji i komputeryzacji wszystkich dziedzin życia. Jesteśmy zdania, że nie można kształcić jedynie specjalistów w wąskiej dziedzinie. Pragniemy, aby uczeń śred­niej szkoły zawodowej wyniósł z niej ogólną kulturę humanistyczną, szerokie spojrzenie na świat i człowieka, poznał źródło wartości, którymi ks. Pasierb żył i które przekazywał swoim talentem. Pragniemy ukazać młodemu pokoleniu Jego wspaniałą postać i niezwykłe do­konania twórcze.


27. Karolëna Serkòwskô. Chcą pòkazac ùszłotã

Sedzymë w môłi rëbacczi chëczë. Zbùdowónô i przëòzdobionô je na richtich kaszëbsczé mòdło. To baro wôżny môl. Prawie òn béł jedną z przëczënów pòwstaniô òddzélu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w Jastarni. Jak do tegò doszło, òpòwiôdają mie nôleżnicë partu.

Swójskô sedzba

Do założeniô partu KPZ w Jastarni namôwialë nas prof. Józef Bòrzëszkòwsczi i Władisłôw Torlińsczi – wspòminô pierszi przédnik stowôrë, Antoni Kònkel. A że nalazło sã taczé karno lëdzy, chtërno chcało dzejac, to jesmë dzejalë.

Ju na zôczątkù zrzeszińcë mielë wôż­ny cél, jaczim bëło zachòwanié chëczë, w chtërny nicht nie mieszkôł òd 1982 r. Pò smiercë majicelczi bùdinkù ji chłop wëcygnął do sëna i òstawił dodóm bez òpieczi. Jastarnicczi part, chtëren pòwstôł rok pózni, dozérôł môl, chtëren pòtemù òstôł wpisóny do registru zabëtków. W 1986 rokù Gardowi Ùrząd wëkùpił chëcz òd miéwców i sfinansowôł ji remònt.

Jastarnicczé KPZ nié blós òrganizëje w ni swòje zéńdzenia. Mòżna tu téż przińc i zwiedzac òbiekt. Je òn jak mùze-ùm, bò òstôł wëpòsażony w przëbòrë codniowégò ùżëtkù dôwnëch Kaszëbów. Ò to zadbôł nôstarszi nôleżnik partu Antoni Kònkel. Chòdzył òn òd familii do familii i zbiérôł to, co lëdzom nie bëło ju brëkòwné. Òd pòczątkù czerwińca do kùńca séwnika òtmikô chëcz dlô turi­stów. Chùdzy zajimôł sã tim kaszëbsczi pòéta, Marión Selin.


29. Od Mierzei Wiślanej po Odrę

Z Iwoną Joć-Adamkowicz rozmawiamy o jej wizji „Pomeranii”, tworzeniu redakcji z otwartymi drzwiami i ludziach z silnym charakterem.

Jakie były początki Twojej przygody z „Pomeranią”?

Droga do „Pomeranii” wiodła przez Po­moranię. W 1997 r. zostałam członkiem tego klubu studenckiego dzięki mojej współlokatorce w akademiku – Monice Weltrowskiej. Natomiast z „Pomera­nią” po raz pierwszy miałam kontakt za pośrednictwem pani Krystyny Puz­drowskiej. Wcześniej współpracowałam z „Głosem Wybrzeża” oraz „Dziennikiem Bałtyckim” i dziś już nie pamiętam, czy to ona usłyszała o mnie, czy sama do niej przyszłam. W każdym razie mój pierwszy tekst w „Pomeranii” ukazał się w październiku 1999 r., a dotyczył konfe­rencji o życiu codziennym na Kaszubach i Pomorzu w XIX i XX wieku we Wdzy­dzach Kiszewskich. W kolejnym nume­rze zamieszczona została moja recenzja albumu Krzysztofa Kamińskiego Gdzie la­tarnie morskie migocą..., który podsunęła mi pani Krystyna. I tak to się zaczęło…

Ale pracę dziennikarską na poważnie rozpoczęłaś od „Dziennika Bałtyckie­go”, a nie „Pomeranii”.

Tak, choć pamiętam, że pani Krystyna pewnego razu zwróciła się z propozycją do ówczesnego redaktora naczelnego Cezarego Obracht-Prondzyńskiego: „Za­trudniłbyś tę dziewczynę na pół etatu”. Ale odpowiedział, że nie ma to środków, bo w piśmie zaczęły się wówczas poważ­ne problemy finansowe.

Rozmawiał Dariusz Majkowski


31. Zyta Wejer. Żicie mnija...

Tak richtich wew Dziań Łumertych bim pojechała do Boru Szpangafskygo ji tam posiedziała samniusiańka, ji do tych po­mordowanych sia odezwała, żebi łóni mnie łotpowjedziałi na pitanie, chtórne łusz za gzuba postawjyłóm, jak żam psi­sała taki wjyrsz: „Posłuchaj druchu / Ti co śpisz na moim ramnianiu, / ło czim to szamrze tan stari las, / ło czim to gada ta głambja ciamna, / co wew koło łotula nas?”. Tedi bi łóne łotpowjedziałi, że tan las prawji ło partyzantach, co wew nim długe noce speli. Ło tych, co na wszit­kych fróntach Łojczizna pszet wrogam ratoweli. Ło tych, co na nieludzki ziamni majó mogiły ji jano chojna nat nimi pła­cze ji łópłakuje żicie tułacze.

 

32. Róman Drzéżdżón, Danuta Pioch. Ùczba 27. Kaszëbsczi ksyżcowie

Ksyżëc to pò pòlskù książę. Możemë téż rzec ksążã. Ksyżënka to księżniczka, a ksãżnô – księżna. Wëżi ksyżëca stoji król, dali mòże bëc cesôrz, to je cesarz. Ò ksyżëcu abò królu mòżemë téż rzec panôrz / panownik, to je władca, panujący.

Cwiczënk 1

Przeczëtôj gôdkã i przełożë jã na pòlsczi jãzëk. Wëzwëskôj do te słowôrz kaszëbskò-pòlsczi. (Prze­czytaj rozmowę i przetłumacz ją na język polski. Wykorzystaj do tego słownik kaszubsko-polski).

– To je krótczé, to je dłudżé, to cesarskô stolëca, to są skrzëp­czi, to są basë, to òznôczô cesôrza…

– Hòla, hòla, cëż të spiéwôsz? Tak to nie jidze! Kò w òriginale je „kaszëbskô stolëca” i „Kaszëba”.

– Në cëż të! Prawie mùszi bëc „cesarskô” a „cesôrz”. „Nótë” pòwstałë w XIX stalatim, czej na Kaszëbach panôrzã béł nie­miecczi cesôrz, chtëren swòjã stolëcã miôł w Berlinie.

– Mie sã tak co nie widzy! To pòkazëje, że Kaszëbi ni mielë swòjich gwësnëch panôrzów. Nie bëło to bë lepi zaspiewac: „to ksążãcô stolëca, to òznôczô ksyżëca”?


34. Marta Szagżdowicz. Wrzeszcz i luteratura

Jako że w październiku świętowano kolejne urodziny najsłynniejszego syna Wrzeszcza – Güntera Grassa – odkrywamy zakątki tej gdańskiej dzielnicy związane z jego życiem i powieściami.

 

Oko w oko z Oskarem

Wędrówkę rozpoczynamy przy ulicy Joachima Lelewela, która w pamięci Güntera Grassa pewnie na zawsze po­zostanie Labesweg. To tu, pod nume­rem 13, spędził dzieciństwo. Kamienica zbudowana była na początku XX wieku. Rodzice pisarza prowadzili w niej mały sklepik. Dom ten stał się po latach miej­scem akcji najsłynniejszej powieści noblisty – Blaszanego bębenka.


35. Z drugiej ręki

Pò kaszëbskù ò sprawach katolëcczi wiarë wnetkã òd dwùch lat gôdô w kablowi telewizje TTM (Twoja Telewizja Morska) ks. Marión Miotk. Pierszô „Kaszëbskô Ewanielëjô”, w chtërny (co niedzelã) czëtô i tłomaczi Bòżé Słowò, òstała nadónô 31 gòdnika 2011 rokù. Òd rujana 2012 w TTM mòże òbzerac jesz jeden religijny program z ks. Miotkã, „Gôdczi ò wierze”. Dzysô bédëjemë Czëtińcóm wëjimczi z jedny ta­czi aùdicje.

Wôrt pòdsztrichnąc, że archiwalné programë mòże òdsłëchac na interneto­wi starnie TTM: http://www.telewizjattm. pl/nasze-programy/65/24990-rozmowy-o­-wierze.html?play=on

30.06.2013

– [Dariusz Majkòwsczi] Tim razã mdzemë gadac ò dosc smùtny, bëm rzekł, sprawie, jidze ò wiédzã katolëków na témã swòji wiarë. (...) Wiele razy sã gôdô, że tak, jak òblôkómë ùnifòrmë na I Kòmóniã, tak më w tëch krótczich bùksach, jeżlë ji­dze ò nają wiédzã, téż òstôwómë. Tedë pòznôwómë nôwôżniészé rzeczë, abò i nié, ale mòże to jakòs ksądz abò kateche­ta sprôwdzëc. (...)


37. Listy


40. Matéùsz Bùllmann. Na całé żëcé pò kaszëbskù

Slëbùjã Cë miłotã, wiernosc ë ùtczëwòsc małżeńską… na kaszëbsczi ôrt przësëgelë so przed wôłtôrzã Paweł ë Ramòna – ju terôzka Wittbrodtowie. W wejrowsczim kòscele sw. Anë miôł plac pò prôwdze kaszëbsczi zdënk.

Jegò nôwôżniészim pùnktã bëło złożenié przez Młodëch slëbów w jãzëkù swòjich starków. To, jak gôdelë gòsce, bëło téż dlô wiele z nich nôwikszim zaskòczenim. Równak òkróm kaszëbsczi przësãdżi bëła téż pòlskô, a to dlôte, że kòscelnô liturgiô nie przewidëje ji regional­ny wersji. Na wszëtkò dôwôł bôczënk bracyna Młodégò – ksądz Bartłomiéń Wittbrodt, chtëren zdôwôł Pawła ë Ramònã.

 

41. Justyna Jaranowska. Sprytne Fojutowo

Na południowym skraju Borów Tucholskich ukrywa się Fojutowo – osada borowiacka. Jadąc samochodem, łatwo ją ominąć. Po dro­dze kilka drogowskazów stara się co prawda skusić do odwiedze­nia tego miejsca, ale łatwo je przeoczyć, gdyż nie są wystarczają­co wyeksponowane. I ja bym ich nie zauważyła. Całe szczęście, że towarzyszy mi osoba mieszkająca w pobliżu Tucholi, która Fojutowo określa jako swoje ulubione miejsce na Pomorzu.

Z głównej szosy skręcamy w prawo, dro­ga, nadal asfaltowa, prowadzi przez las. Wkrótce jednak spoza drzew wyłania się potężny zajazd. Otoczony zielenią, ogro­dzony drewnianym płotem, swą archi­tekturą przypomina dom z bajki. Widzę restaurację, miejsce do grillowania, duży plac, po którym biegają dzieci. Patrzę na te atrakcje turystyczne z dużą dozą nieuf­ności. I to ma być to szczególne miejsce na Pomorzu? Ładnie, miło, ale przede wszyst­kim komercyjnie. Asfaltówka? Hotel?

Pogoda piękna, więc decyduję się wy­siąść. Ruszamy na spacer po okolicy, do której nadal nie jestem przekonana. Idzie­my aleją, wzdłuż której płynie rzeka, po­ruszają się po niej kajaki i rowery wodne, na nich roześmiani ludzie. W oddali widać wysepkę, prowadzi do niej jedno z rozgałęzień deptaku.

 

42. Roman Robaczewski. Nie samym chlebem żył

Hieronim Derdowski mocno kochał życie i jego uciechy, żył beztrosko, bez dbałości o następny dzień. Trudno dociec, co było tego przyczyną. Czy to, że nigdy się nie zawiódł na pomocy stryja, czy może to, że liczył na wsparcie „możnych” ówczesnego świata? Pomocy finansowej oczekiwał między innymi od Kraszewskiego, nigdy jednak jej nie uzyskał.

Nie miał wielkich potrzeb. Być może ni­gdy nie podjąłby się pracy zawodowej, gdyby nie to, że pisanie było jego pasją. Z publikacji, nawet tych w prasie co­dziennej, wyzierały jego cechy: poczucie humoru, beztroska i charakterystyczne dla niego „łgarstwo”. Ulubione zajęcia nie zapewniały mu jednak wystarcza­jących środków do życia na poziomie, o którym marzył. Przymuszony brakiem pieniędzy podejmował się również in­nych zajęć, na przykład pracy woźnicy tramwaju konnego w Paryżu.

Poszukiwał towarzyszki życia i pracy

Gdy zaczęło mu doskwierać starokawa­lerstwo, rozglądał za wybranką, która byłaby nie tylko towarzyszką życia, żoną i matką jego dzieci, ale także współpra­cownicą w jego zajęciach dziennikar­skich, edytorskich i księgarskich.

Kochliwy był bez opamiętania. Zda­rzały mu się znaczące miłostki, ale prze­de wszystkim pociągał go swobodny styl życia, związki bez zobowiązań. Te kobiety natomiast, którymi się poważ­nie zainteresował, odrzucały jego sta­rania.

 

44. Maya Gielniak. Po prostu bajka! (część 1)

Tomasz Schada Borzyszkowski, od 16 lat leśniczy w Parku Narodowym Bory Tucholskie, jest szczęściarzem. Ma wymarzoną pracę. Mieszka w miejscu, w którym zawsze chciał mieszkać. I ma pasje, które dzieli żona i córki. Żegluje, uwielbia terenowe samochody i gotowanie, jeździ konno, ale prawdziwie oddany jest antykom, nurkowaniu i ptakom błotnym. Jego fotografie zdo­bywają nagrody na konkursach, często spotkać je można na okładkach czasopism, były również publikowane w „Pomeranii”.

 Do leśniczówki Dębowa Góra, w której mieszka, jedzie się długo, od szosy jeszcze około 4 km przez las. Do najbliższego są­siada z 6 km, do wsi, sklepu też coś koło tego. Za to przy leśniczówce – krystalicz­nie czyste jezioro Ostrowite, a wkoło nic, tylko Bory Tucholskie. Już samo miejsce jest niesamowite, jednak dopiero prze­kraczając próg domu, czuje się człowiek tak, jakby cofnął się w czasie, i trafił nie do leśniczówki, a do szlacheckiego dworku.

Tomek własnymi rękami wykończył wnętrze. Wielki, stylowy kominek. Na ścianie wyrzeźbiony przez ojca w lipowym drewnie herb rodziny Schada Borzyszkow­skich (o bogatych tradycjach tego znanego kaszubskiego rodu wiele już napisano). Fu­tryny z grubych desek, belki na suficie, pro­ste drewniane drzwi. Połączenie surowych cegieł z tynkiem, piękne obrazy, fotografie przodków, stare meble. Wszystko to razem daje niezwykły, magiczny klimat.

 

46. Kazimierz Ostrowski. W cieniu cmentarnych drzew

Pod murem otaczającym plac przykatedralny w litewskim Ma­riampolu wznoszą się zwały kamieni, okrągłych otoczaków, któ­re mają symbolizować mieszkańców poległych i pomordowa­nych w latach ostatniej wojny. Jeden kamień, to jeden człowiek – mówi tutejszy ksiądz. To naj­bardziej wzruszający cmentarz, jaki widziałem.

 

46. W céni smãtôrzowëch drzéw.

Tłom. Hana Makùrôt

 

48. Maria Pająkowska-Kensik. Słowa ocalają

W tym roku często przywołujemy prof. Janusza St. Pasierba – wystawami, poezją (też śpiewaną) i cytatami, jakże mądrymi, z esejów. Mam nadzieję, że jeszcze długo regionaliści z Pomorza będą się podpie­rać w swoich działaniach jego niezwykle trafnymi spostrzeżeniami, że do „uczest­nictwa w kulturze ogólnoludzkiej idzie się przez przeżycie własnej tożsamości – regionalnej, narodowej”. Postarałam się, by właśnie ten trafiający w sedno cytat znalazł się we wstępie do obszernej księ­gi pt. Język – wielokulturowość – tożsamość zredagowanej pod moim kierunkiem na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

 

49. Jerzy Treder. Nowe wydanie Remusa

czyli o zmianach w tekście w wyniku porównania pierwodruku z 1938 r. z rękopisem i maszynopisem

Minęły 3 lata od opublikowania poprawio­nego wydania autorskiej wersji Remùsa (por. Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji, oprac. J. Treder, Biblioteka Pi­sarzy Kaszubskich, IK, Gdańsk 2010), mia­nowicie po nowym odczytaniu rękopisu i maszynopisu, a części I powieści także pierwodruku z r. 1930 (faktycznie: 1935). Poprawione zostały w nim i w przypisach zaznaczone nawet zmiany literowe, ale tutaj szczególnie chodziłoby o wskazane w nich różne uzupełnienia tekstowe, tj. pominięte elementy rękopisu czy maszy­nopisu. Mogło się to przydarzyć przepisującemu rękopis (zwykle sam autor) czy też zecerowi nieuważnie odczytującemu maszynopis.

 

51. Lektury

 

55. Ana Glëszczińskô. (Nié) nasz (k)rôj?

Dzéń jak codzéń ù niejednégò mieszkańca Rajsczégò Òstrowù w wiele przëtrôfkach wëzdrzi jednakò. Na pół òdeckniony zlôżô z wëra i włącziwô chińsczé radio, cobë sã przë anielsczich ògłëpiaczach i za wiele nie gôdającëch sztrofach zortu go, go, yeah, yeah richtich dobùdzëc. Wëcygô z ikeòwsczi szafë amerikańsczé bùksë, wietnamską kòszëlã, bluzkã czë sëkniã stwòrzoną bez kògòs ò mieństwie richtich cëzo brzmiącym, ale wierã baro w swiece achtnionym.

 

56. Wiérztë. Elżbiéta Bùgajnô

 

58. Szymon Radzimiński. Artistą sã biwô...

Przigòda z chònicczim Amatorsczim Kaszëbsczim Téatrã KPZ dlô jegò nôleżników zaczãła sã w 2007 rokù – dramatã ksãdza Bernata Sëchtë „Spiącé wòjskò”. Dali béł „Sąd Nieòstateczny” Le­cha Bądkòwsczégò i „Bëtowsczé Strôszczi” Antoniégò Peplińsczégò. Wszëtczé te przedstawienia reżisérowa Felicjô z Basków Bòrzëszkòwskô.

Pòstãpny téater, z ùdzélã môłëch aktorów – dzecy, sparłãczony béł z legeńdą Danutë Kristinë Sykòrsczi. Dali bëła minidrama „Córczi Młënarza”, chtërną zrëchtowała Janina Kòsedowskô, a kùreszce kòmediô Rómana Drzéżdżóna pòd titlã „Niesa­ma”. Przez te czile lat dzejaniô aktorzë z Chòniców pòkôzalë swòją aktorską mésternotã w wiele môlach, a wszëtczé jich wëstãpë bëłë widzałim dobëcym. Dlôte w swòjim miesce artiscë gwësno mògą ju gadac, że grają dlô „swòjich lëdzy”, swòji pùbliczi.

Chcą robic wôrtny kaszëbsczi téater

Szesc lat dzejaniô téatru to bòkadosc nié blós w lëczbach pòkôzków na wsze­lejaczich binach, a téż w jich fòrmach, midze chtërnyma nalezc mòże krótczé, lżészé dokazë i téż dramë. Dobiéranié kaszëbsczich tekstów, cãżkô robòta re­żisérów i aktorów, a przede wszëtczim chãcë do dzejaniô i miłota do téatru – ò tim wszëtczim mógł jem sã doznac òb czas pòtkaniô z aktorama w Chònicach w czerwińcu tegò rokù.

 

59. Kùńszt pòdnôszô nas do Bòga

Z Kaszëbą ks. Jackã Dawidowsczim, probòszczã parafii pw. Scãca sw. Jana Chrzcëcela w Chònicach, mómë gôdóné m.jin. ò tim, jak wëzdrzała jegò droga z Bòrzestowa do Chòniców i jak sã dzejô na pôłniowëch Kaszëbach.

Skądka ksądz znaje nasz jãzëk? Czë doma sã gôdało pò kaszëbskù?

Jo, ù nas doma wszëtkò bëło pò kaszëbskù. Dopiérze w szkòle zdebło pò pòlskù. A z szkólną, téż z naszich strón, mòglësmë sã pò kaszëbskù dogadac. To je téż wôżné, bò nasza wëchòwôczka w szkòle w Bòrzestowie, pani Cërockô Agnészka, je jedną òd tëch, co w tim rejonie zaczãlë malowanié na szkle. Òna wiedno miała mòcną kaszëbską swiadomòsc. Baro jã szónëjã. Wiadomò, że w szkòle jesmë bëlë barżi zaintereso­wóny balą i jinszima sprawama, a nié kaszëbsczim. Dopiérze jak jô béł w se­minarium w Pelplënie, tej jô sã òbùdzył i òbôcził, że nié wszëtcë na swiece są Kaszëbama – że jeden to Kòcewiôk, je­den spòd Torunia, drëdżi nie wié, czim òn je [smiéch]. I tej jô zaczął swiadomòsc pògłãbiwac i tedë sã zapisôł do klubù sztudentów Kaszëbów. Midzë jinyma jô béł kòlpòrterem ksążków, jaczé wëdôwa­ło Zrzeszenié, i tam jô, rzeczmë, dojrzôł do tegò, żebë bëc Kaszëbą. Pòmôgôł jô téż kaszëbsczémù królowi w seminarium, ale królã nigdë nie béł.

Gôdałë Ana Glëszczińskô i Katarzëna Główczewskô

 

62. Klëka

 

66. Teresa Juńska-Subocz. Działo się w Gdańsku

17 września członkowie naszego od­działu uczestniczyli w promocji pierwszego tomu Słownika polsko-kaszubskiego autorstwa Eugeniusza Gołąbka zorganizowanej w gmachu Wydziału Filologicznego Uniwersyte­tu Gdańskiego.

18 września – odbyło się posiedzenie Kapituły Odznaki Honorowej Pieczęć Świętopełka Wielkiego, która na pod­stawie złożonych wniosków przyznała Tomaszowi Szymańskiemu i Zbigniewowi Jankowskiemu odzna­czenia klasy złotej.

 

67. Tómk Fópka. Pò drëdżi stronie kòmpùtra

Bez czegò mòżna żëc? Bez jedzeniô? Mòżna. Bez picô? Ó. Tu mdze gòrzi. Jidze sã òbëc bez klepaniô pò plecach, chwôleniô? Gwësno. Bez państwa, co sã wcyskô w nasze żëcé ze swi­ma regloma i ùprawienioma? Gwësno, gwësno. Bez brifczi, zãberwaje, krómòwi, doktora, słuńca, szokòladowégò pùdingù a kwasny gùrczi? Wierã jakòs jo. Bez drëdżégò człowieka? Dzél gòrzi. A bez internetu? Nié!

To je jistnô chòrosc. Chëra tegò swiata. Smiejesz sã? Gòdzëna bez internetu i ni môsz co z rãcoma zrobic... Pò trzech gòdzynkach rozłączi nie wiész, co zrobic z òczoma. Pò bezin­ternetowim dniu prosto cebie ni ma…

Chto nie wierzi w cyberbòga – ten pòkracznô noga. Chto nie wrzucy w séc òdjimka – ten z realu swinka. Chto nie pisze na czace – nie wié, co tracy. Chto mejla nie sélô – temù pewno co òdbijô. Chto nie znô jutiuba – nie wié, co to zmùda. Chto…

 

68. Rómk Drzéżdżónk. Waspón na Pëlckòwie

Czej pòjawił sã brifka, tak jakòs bùszno sã w chëczi zrobiło. Zdrzã na niegò, a nen stoji w dwiérzach wësztramòwóny a wąsa pòdkrącô.

– Alaże drëchù – zasmiôł jem sã, zdrzącë na jegò gãbã. – Jes mùszôł fëst kùrzim gówienkã so pòd nosã smarowac, że no wąsëskò tak flot cë wërosło.

– Në, në, òpasëj, do kògùm gôdôsz, gbùrsczi sënie! – za­grzëmiôł pòwôżno brifka.

– Jenësë ja, na szpòrtach sã nie znajesz?

– Òd dzysô gôdôj mie von Brifka alias von Pëlckòwsczi.

– Jakùż chcesz – òbrażony pòkôzôł jem na dwiérze a rzekł: – Won mie z chëczi.

– Waspóna wënëkiwôsz? Jô cë tu zarô!

– Jaczégò waspóna? Doch të jes nasz pëlckòwsczi brifka, drëch mój lubòtny!

– Mòże brifka jô jem, ale ze szlachecczi familëji. Brifka bez wiôldżi „be” i z „von” przed nôzwëskã.

 

Edukacyjny dodôwk „Najô Ùczba”

I Janusz Mamelsczi. Zéńdzenié sódmé: z Léónã Heyką

III Elżbiéta Prëczkòwskô. Kaszëbi w Kanadze (dzél drëdżi)

V Michôł Kargùl. Jak Kaszëbi biôtkòwelë ò samòstójnotã (2–3 ùczbë)

 

Joomla Templates - by Joomlage.com